BẰNG LAN II

“Tự mình chớ dựa lan, non nước mênh mông, lúc chia tay dễ dàng, khi gặp lại khó khăn.” Câu thơ của Lý Hựu vừa dứt, “bằng lan” (dựa lan can) đã trở thành một ký hiệu tình cảm khắc ghi trong cốt tủy người Trung Hoa. Thân dựa lan can, mắt nhìn chân trời xa, bước chân dừng lại trong không gian nhỏ hẹp ấy, chứa đầy cô đơn và sầu muộn, cũng chất chứa muôn vàn nỗi niềm sâu kín. Nghệ nhân gốm Tôn Hải đã tìm thấy cảm hứng từ ý thú “bằng lan” của văn nhân ngàn đời này, dùng chất liệu thanh đoàn, tạo hình nên một chiếc ấm “Bằng Lan“.

Thanh đoàn có chất đất ấm nhuần, màu sắc trầm tĩnh, tựa như tâm cảnh an nhiên lúc dựa lan can, tìm được chất liệu tải gửi tốt nhất cho tình hoài cổ điển này. Đáy ấm là điểm xuất phát cảm hứng của toàn bộ chiếc ấm. Thiết kế đáy giả độc đáo, góc cắt mở cửa sổ, trong ô cửa sổ điểm xuyết những hạt cát trắng, tựa như sao trời lấp lánh trong đêm, lại như bông tuyết nhẹ bay trong giá lạnh. Ôm ấm ngắm nhìn, dường như thấy một người ngồi một mình dựa lan, tựa cửa trầm tư, tâm tư theo những hạt cát trắng li ti ấy lan tỏa về phương xa, ý cảnh thâm u, viễn vọng.

Bốn chân ấm được tiếp nối rõ ràng, tạo hình giản lược nhưng ý vị phong phú. Nó có thể là một phương nghiên mực trên bàn sách của văn nhân, là một chiếc bàn nhỏ trong phòng trà, cũng có thể là một bộ ván nằm trong sân vườn. Trong lòng người chơi, nó lại có thể hóa thành muôn ngàn hình tượng, mỗi cách diễn giải đều là cuộc đối thoại sâu sắc với văn hóa truyền thống.

Thân ấm dẹt với đường nét mượt mà, vai ấm đầy đặn tròn trịa, chỗ chuyển tiếp ở đáy ấm đặc biệt được xử lý bằng đường gân, khiến toàn bộ chiếc ấm khí vận thu nạp, không phô trương. Núm tròn dẹt phối hợp với thân hình trụ thấp, dưới núm gợn sóng một vòng đế núm hình tròn, trong đế điểm trang bằng cát rải, tương ứng xa gần với cát trắng ở ô cửa sổ đáy ấm. Chi tiết thể hiện hết tâm ý của nghệ nhân, khiến tổng thể tạo hình càng thêm hài hòa thống nhất.

Vòi ấm cong một khúc duyên dáng vươn ra, đường nét ôn nhu, nhưng mép trên của miệng vòi lại được xử lý bằng đường thẳng, trong cong có thẳng, cương nhu hài hòa. Đường thẳng này chính là sự biểu đạt cụ thể của cốt cách văn nhân, không xu nịnh quyền thế, không xuôi theo dòng đời, tự có một phần khí tiết kiên trì.

Tuyệt diệu nhất là thiết kế quai ấm. Khác với quai vòng thông thường, quai ấm “Bằng Lan” được trang trí bằng vân “như ý” (theo ý muốn), đường nét uyển chuyển linh hoạt, cảm giác chạm ấm áp vừa vặn. Mỗi đường cong, mỗi chi tiết đều làm nổi bật ý thú thẩm mỹ độc đáo của tác giả Tôn Hải, khiến lúc cầm nắm càng thêm một phần nhã nhặn.

Lan can, vốn là phát minh tao nhã nhất của người Trung Hoa, nó phân chia trời đất vô hạn thành không gian hữu hạn, nhưng cũng khiến tình cảm trong không gian hữu hạn ấy được kéo dài vô tận. Tôn Hải đưa nguyên tố này hòa vào ấm sa, dùng hình dáng hữu hình của chiếc ấm để kết nối với tình tứ vô hình của “bằng lan”. Thân ấm không tạo hình bệ cửa sổ hay ván nằm cụ thể hoàn chỉnh, trái lại để đủ khoảng trống, cho người chơi không gian tưởng tượng phong phú. Đây chính là sự thể hiện tuyệt vời của vẻ đẹp thẩm mỹ hàm súc trong văn hóa truyền thống.

Lúc nhàn nhã, lấy chiếc ấm “Bằng Lan” này, rót nước sôi, pha trà mới. Trong làn hương trà thoảng nhẹ, ngắm màu thanh đoàn nê càng thêm ấm nhuần, cảm giác mịn màng, tâm tư dường như xuyên ngàn năm, cùng người xưa hòa vào một cuộc hẹn bên lan can.